Tosyalı'dan Hurda Uyarısı: AB Kısıtlaması ve Türk Çeliği

Türk çelik sektörünün en çok konuşulan yapısal kırılganlığı yeniden gündemde: hurda. Tosyalı Holding Yönetim Kurulu Başkanı Fuat Tosyalı, 7 Eylül 2026'da İskenderun'daki tesislerde basın mensuplarıyla yaptığı görüşmede, Avrupa Birliği'nin hurda ihracatını kısıtlamaya yönelik hazırlıklarının Türkiye için "önemli bir risk" doğurduğunu söyledi.

Uyarı, teknik bir ayrıntı gibi görünse de sektörün can damarına dokunuyor. Türkiye ham çeliğinin büyük bölümünü elektrik ark ocaklarında üretiyor ve bu ocakların ana girdisi ithal hurda. Tedarik zincirinin ilk halkasındaki bir daralma, doğrudan maliyetlere ve rekabet gücüne yansıyor.

Giriş

Türkiye yıllardır dünyanın en büyük hurda ithalatçısı. Uluslararası Geri Dönüşüm Bürosu (BIR) verilerine dayanan sektör raporlarına göre ülke 2025'te yaklaşık 18,8 milyon ton hurda ithal etti; bu rakam bir önceki yıla kıyasla yüzde 6,6 gerilemiş olmasına rağmen Türkiye'yi küresel hurda ticaretinin fiyat belirleyicisi konumunda tuttu. Bu hacmin tarihsel olarak yarıdan fazlası Avrupa Birliği kaynaklı.

Yani Türk çelik üreticisinin ocak sıcaklığı, büyük ölçüde Avrupa'nın hurda ihraç etme isteğine bağlı. Tosyalı'nın işaret ettiği risk tam olarak burada başlıyor: Avrupa artık o hurdayı kendisi kullanmak istiyor.

Gelişme

Tosyalı'nın uyarısının iki ayağı var. Birincisi arz tarafı: Avrupa Komisyonu, Mart 2025'te açıkladığı Çelik ve Metaller Eylem Planı kapsamında metal hurdanın "sızıntı" yoluyla üçüncü ülkelere akmasını sınırlamayı değerlendiriyor. Komisyon Temmuz 2025'te demir, alüminyum ve bakır hurdasının ithalat ve ihracatını izlemek üzere bir gümrük gözetim sistemi devreye aldı. Bu gözetim mekanizması kendi başına bir kısıtlama değil; ancak ihracat vergisi ya da ihracat harcı gibi ticaret önlemlerinin veri altyapısını oluşturuyor.

Takvimin bir sonraki durağı, Komisyon'un 2026'nın son çeyreğinde sunmayı planladığı Döngüsel Ekonomi Yasası. Bu düzenlemenin ikincil hammadde piyasasını tek pazar mantığıyla yeniden kurgulaması ve hurda kaçışını engelleyecek araçları içermesi bekleniyor. Avrupa çelik üreticilerini temsil eden EUROFER uzun süredir AB'nin çevre ve sosyal standartlarını karşılamayan ülkelere hurda ihracatının durdurulmasını talep ediyor.

İkinci ayak ise talep tarafı: Avrupa'da karbonsuzlaşma hedefleri doğrultusunda yüksek fırından elektrik ark ocağına geçiş hızlanıyor. Kıtada devreye giren her yeni ark ocağı, daha önce ihraç edilen hurdanın bir bölümünü iç piyasada tutuyor. Arz kısıtı ve iç talep artışı aynı anda gerçekleşince, Türkiye gibi net ithalatçı ülkeler için denklem sertleşiyor.

Tosyalı bu tabloya karşı şirketinin stratejisini de anlattı. Grup, günlük yaklaşık 20 bin ton hurda eritme kapasitesine sahip. İskenderun'daki yassı çelik yatırımı 2,5 milyar dolarlık bir bütçeyle 4 milyon ton yıllık kapasiteye ulaştı. Tosyalı Holding'in toplam sıvı çelik kapasitesi 15 milyon ton seviyesinde; 2025 üretimiyle dünya sıralamasında 32. basamakta yer aldı. Cezayir'deki yatırım ise ilk etapta 1,2 milyar dolarla 2,7 milyon ton kapasite hedefliyor ve üç fazın tamamlanmasıyla 8,1 milyon tona çıkması planlanıyor.

Tosyalı'nın mesajının özü şu: bundan sonraki öncelik "daha fazla kapasite" değil, "daha fazla hammadde güvenliği". Bu da cevher işleme kabiliyetinin artırılması ve yerli maden kaynaklarının daha etkin kullanılması anlamına geliyor.

Uzman Yorumu — Gelişmenin sektör üzerindeki olası etkileri

Bu uyarıyı tek bir şirketin yatırım tercihi olarak okumak eksik olur. Türkiye'nin çelik üretim modeli, ucuz ve bol hurdanın kalıcı olduğu varsayımı üzerine kurulu. Elektrik ark ocağı rotası Türkiye'ye iki avantaj sağladı: düşük sermaye yoğunluğu ve entegre tesise kıyasla belirgin biçimde düşük karbon yoğunluğu. İkinci avantaj, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM) çağında paha biçilmez hale geldi.

Ancak aynı esneklik, girdi tarafında tam bir bağımlılık üretiyor. Entegre üreticiler cevher ve kömür tedarikini uzun vadeli kontratlarla ve kimi zaman kendi madenleriyle güvenceye alabilirken, ark ocaklı üretici her kargoda spot piyasaya bakmak zorunda. Avrupa hurdayı iç piyasada tutmaya başladığında Türk üreticinin önünde üç seçenek kalıyor: daha uzak coğrafyalardan daha yüksek navlunla hurda getirmek, sünger demir (DRI/HBI) gibi alternatif metaliklere yönelmek ya da cevher bazlı üretime doğru bir adım atmak.

Üçünün de maliyeti var. Uzak kaynak navlunu artırır; DRI doğal gaz fiyatına ve tedarik altyapısına bağlıdır; cevher bazlı yatırım ise hem sermaye yoğun hem de karbon avantajını aşındırma riski taşır. Doğru cevap muhtemelen tek bir seçenek değil, üçünün dengeli bileşimi. Kritik olan, bu geçişin bir kriz anında değil, önceden planlanarak yapılması.

Zamanlama açısından bir not düşmek gerekiyor: AB tarafında henüz yürürlüğe girmiş bir hurda ihracat vergisi yok. Şu an elimizde olan, bir gözetim sistemi, bir eylem planı ve sektör örgütlerinin talebi. Piyasa değerlendirmelerine göre asıl kritik eşik, Döngüsel Ekonomi Yasası taslağının içeriğinin netleşeceği dönem olacak. Yine de politika sinyalinin yönü yeterince açık ve sektörün bunu "ihtimal" değil "senaryo" olarak planlamaya alması makul görünüyor.

Sektörel Etkiler

İnşaat demiri ve uzun ürün: Maliyet tabanı doğrudan hurdaya bağlı olduğu için ilk etkilenecek segment burası. Hurda tarafında kalıcı bir prim, inşaat demiri fiyatlarının taban seviyesini yukarı çeker ve iç piyasada talep esnekliğini test eder.
Kütük ve yarı mamul: Türkiye'nin kütük ihracat rekabeti büyük ölçüde hurda maliyeti üzerinden kuruluyor. Girdi maliyeti artarsa, Uzak Doğu ve BDT menşeli kütükle rekabet zorlaşır.
Yassı ürün (HRC/CRC/galvaniz): Yassı tarafta cevher bazlı entegre üretimin payı daha yüksek olduğundan doğrudan etki daha sınırlı. Ancak ark ocaklı yassı yatırımları arttıkça bu segment de hurda dinamiğine daha duyarlı hale geliyor.
İhracat ve SKDM: Ark ocağının düşük karbon avantajı, AB'ye ihracatta Türk çeliğinin en güçlü kartlarından biri. Cevher bazlı üretime kayış bu kartı zayıflatabilir; dolayısıyla yeşil enerji ve yenilenebilir yatırımlar denklemi tamamlayan unsur haline geliyor.
Nihai kullanıcı sanayiler: İnşaat, otomotiv ve beyaz eşya tarafında girdi maliyetindeki bir yukarı kayma, ancak gecikmeli ve kısmi biçimde fiyata yansıyor. Kısa vadede baskı marjda kalıyor.
Yerli hurda toplama: Kısıtlama senaryosu, bugüne kadar ihmal edilen iç hurda toplama ve ayrıştırma altyapısını yeniden yatırım gündemine sokabilir.

Kısa vadeli piyasa görünümü ise şimdilik sakin. SteelOrbis'in 9 Eylül 2026 tarihli değerlendirmesine göre Türkiye ithal hurda piyasası yatay seyretti; HMS I/II 80:20 CFR fiyatında haftalık değişim yüzde 0,2 gerileme ile sınırlı kaldı. Yani politika riski uzun vadeli bir başlık; günlük fiyatlamaya henüz yansımış değil.

Sonuç

Türkiye çelikte kapasite sorununu büyük ölçüde çözdü. Sıradaki sınav girdi güvenliği. Avrupa'nın hurdayı kendi içinde tutma eğilimi bir gecede sonuç doğurmayacak; ama Döngüsel Ekonomi Yasası ile birlikte önümüzdeki yıllarda somutlaşması kuvvetle muhtemel.

Bu nedenle Tosyalı'nın "kapasite değil hammadde" vurgusu, tek bir şirketin değil bütün sektörün stratejik gündemi olarak okunmalı. Cevher işleme, sünger demir, yerli maden ve iç hurda toplama başlıkları; birkaç yıl önce ikincil görünen bu konular artık Türk çeliğinin orta vadeli rekabet gücünün merkezinde duruyor.

Kaynaklar

Editör Notu: Bu içerik, birden fazla güvenilir ulusal ve uluslararası kaynağın karşılaştırmalı analizi sonucunda hazırlanmış özgün bir sektörel değerlendirme olup yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır.

Tosyalı'dan Hurda Uyarısı: Avrupa Kapıyı Kısarsa Türk Çeliğinin En Kırılgan Noktası Neresi?